Dag 5:

Deze morgen kunt u op eigen gelegenheid de stad Casablanca gaan onderzoeken. ‘s Middags rijden we naar Rabat, de oude hoofdstad. We zien hier onder meer het oude stadsgedeelte, het in Marokkaanse stijl gebouwde en rijk gedecoreerde mausoleum van Mohammed V en het koninklijk paleis. De nacht brengen we door in Kenitra.

Vandaag gaat de wekker om 7.00uur en om 8.30uur vertrekken we. We hebben weer een nieuwe stadsgids en gaan eerst naar de Medina en de markt. Op de (vis)markt is echter nog weinig te beleven. We komen ook bij het Koninklijk paleis. De poorten en deuren zijn zeer groot en met heel mooi stuc- en houtsnijwerk.

We gaan nu naar de Hassan II moskee. Alles aan dit bouwwerk is kolossaal. Er kunnen 25.000 gelovigen in. De minaret is 200 meter hoog (zoek hem eens op met Google Earth!!) Het complex is 9 ha. 2 laserstralen met een bereik van 30km(!!) geven de richting naar Mekka aan. Er hebben 35.000 ambachtslieden aan gewerkt (en nog steeds, want het is nog steeds niet echt klaar). Hij is in 1993 geopend.
Bijna alles aan- en in dit bouwwerk is MET DE HAND (!) gemaakt. De enorme luchters kunnen elektronisch zakken, voor onderhoudt. In de kelder is een hamman, die verder niets met de moskee zelf te maken heeft. Deze is echter nog steeds niet in gebruik.
Deze moskee, is de enige in Marokko, waar wij, als niet-moslims, wel in mochten. We hebben dus al het fraais binnen kunnen bewonderen, onder begeleiding van een zeer charmante en intelligente vrouwelijke gids. Maar voorzover er nog Wereldwonderen bestaan, is dit er beslist een...
Tegenover de moskee, staat ook een fraaie, zelfstandige bibliotheek, die ook nog niet klaar is. Na deze rondleiding, vertrekken wij richting Rabat, waar wij ook de lunch zullen hebben.

Om ca. 15.00uur gaan we onder leiding van weer een nieuwe stadsgids, Rabat in. We beginnen bij het Koninklijk paleis en vervolgens naar het mausoleum van Mohammed V. We mogen er wel in, ondanks dat het een heilige plaats is voor de Marokkanen. Ook dit is weer een fraai gebouw en binnen kun je vanaf een balustrade, naar beneden kijken, op het graf van de voormalige Koning. We mogen de wachten fotograferen, binnen en buiten.
Op het plein, voor het mausoleum, staat ook de oude, onafgemaakte moskee en de Hassan toren. Deze had indertijd zeer groot moeten worden. Om het geheel staat een oude, gehavende muur met enkele poorten. Aan weerskanten van deze poorten, staan wachten op paarden. Ze zijn in smetteloos wit gekleed. We mogen ze fotograferen. Ze mogen geen geld vragen/aannemen, maar ja...het vlees is wel eens zwak hè?...Even later vind de wisseling van de wacht plaats. Zal toch niet door mijn muntje komen?...

Hierna gaan we de Medina in. We komen eerst in een soort cafè met terras, dat een mooi uitzicht biedt op de rivier, de Wadi Bou Regreg en de aan de overkant gelegen zusterstad Saleh. Op dat terras kunnen we koekjes e.d. per stuk kopen, Bij deze koekjes, zitten ook een soort hoorn met marsepein, die je e.v. samen met mintthee kunt gebruiken. Die gelden als een echt Marokkaanse lekkernij. Hierna gaan we de souks in, die uit het eind van de 17e eeuw dateert. De rest van de souks is wel veel ouder. Dit deel van de souks, is herkenbaar aan de leuke smalle straatjes die in wit en blauw geschilderd zijn.

Om ca. 17.00uur is het weer tijd de bus in te gaan, op weg naar ons volgende Hotel. Deze keer in het noordelijk van Rabat gelegen Kenitra. Dit "Hotel Assam" ligt ergens in "the middle of nowhere" en de omgeving ziet er niet hoopvol uit. De buitenkant van het Hotel, zou je ook zo voorbij rijden. Eenmaal binnen, kom je toch wel in een andere wereld. Het zijn witte bungalows rond een zwembad en grasveld. De bungalows zien er ook goed uit. Het eten is wat minder. Niet zozeer de kwaliteit, maar meer de hoeveelheid. Het was in opgediende vorm, in de klassieke "tajine". Dit is een stoofpot, die in vele variaties bestaat. Het wordt opgediend in een aardewerk schaal met een kap in de vorm van een tent met schoorsteen er op. Op zich niet verkeerd, maar de hoeveelheid, kon onze Hollandse magen maar moeilijk vullen.

Dag 6:

Via de indrukwekkende ruïnes van de antieke stad Volubilis (ca. 20 dirham, niet inbegrepen) en de heilige stad Moulay Idriss rijden we naar cultureel en religieus Meknès (ca. 10 dirham, niet inbegrepen). Bezienswaardig zijn onder meer de imposante Bab Mansour en het mausoleum van sultan Moulay Ismail. De komende twee nachten brengen we door in de oudste Marokkaanse koningsstad Fès, in zijn geheel op de werelderfgoedlijst van UNESCO.

Om 6.30u. worden we gewekt. Het is dan altijd zo, dat we dan anderhalf uur later vertrekken. Dus in dit geval, 8.00u.
We gaan nu naar Volubilis. Dat is een ruïne van een Romeinse stad; de meest zuidelijk gelegen stad van het oude Romeinse Rijk. Ook hier is weer een lokale gids. We zien hier veel fraaie mozaïeken. Zien er vaak nog best goed uit. Ook bij veel ruïnes kun je je best nog wat voor stellen. De toiletten (...) had ik snel herkend. Het was mooi weer, zeg maar heet. Nee..zeg maar erg heet. Zo steekt b.v. de toegangspoort mooi af tegen de blauwe lucht.

Vanaf Volubilis, zie je Moulay Idriss al liggen, aan de overkant van het dal (Volubilis ligt op een heuvel).
Dit dorp is een Islamitisch heiligdom. Hier ligt Moulay Idriss begraven. Dat is de stichter van een dynastie van Sultans. Voor moslims is dit een vervangend bedevaartsoord, indien ze geen geld hebben voor een reis naar Mekka. Niet-Moslims, mogen zich 's nachts niet tussen de muren bevinden, oftewel: mogen niet blijven overnachten in het dorp. We maken een fotostop. Hier heb ik een paar foto's gemaakt die ik inmiddels tot een panoramafoto heb samengevoegd..

Na de lunch in een restaurant, gaan we door naar Meknès. Dit is 1 van de 5 Koningssteden (Fes, Meknès, Marrakech, Casablanca en Rabat). We krijgen weer een nieuwe gids en we bezoeken hier o.a. een bedrijfje waar borduurwerk, dat gemaakt is door kinderen van het weeshuis, verkocht wordt en ijzer met zilverinleg gemaakt wordt. Erg mooie dingen gezien, maar zoals zo vaak, waren de dingen die wij mooi vonden, ook gelijk de duurste.
Daarna bezoeken we het graf van de wel erg wrede heerser, Sultan Moulay Ismail en rijden we door de beroemde Bab Mansour poort naar de voorraadschuren en en paardenstallen. Ook een groot meer dat in die tijd als watervoorraad werd gebruikt.
Ik vond ook het verhaal van Maria over die Sultan erg indrukwekkend en gewoon niet voor te stellen. Ik wil wel eens een boek lezen over deze Sultan en de tijd waarin hij leefde. Hij kwam in 1672 aan het bewind.

(noot: inmiddels heb ik een dergelijk boek gevonden. Giles Milton, "White gold", Hodder & Stoughton, ISBN 0340794704. Alleen in het Engels, o.a. verkrijgbaar bij www.bol.com.)

Hierna hebben we nog even tijd voor een wandeling over het grote plein, bij de Bab Mansour poort. Dan gaan weer in de bus, nu richting Fes, waar ons volgende Hotel is. Dat hotel in Fes heet "Nouzha" en dat is heel wat anders dan de voorgaande hotels. Wat een juweeltje! Werkelijk een paleis, althans van binnen. Ook de kamers zijn prima. Wel is het zo, dat alle hotels, ook de meest luxe, op sanitair gebied steken laten vallen. Er is altijd wel iets dat niet (goed) werkt of er gewoon niet goed uit ziet. Maar dat is dan ook het enige. We zullen hier 2 nachten verblijven.

Dag 7:

Vandaag gaan we op verkenning in Fès. We wandelen door het imponerende Arabische stadsdeel Fès el Bali, het historische hart van de stad. De drukke medina, de poort Bab Boujloud, de 600 jaar oude Koranschool, de Medersa Bou Inania (ca. 10 dirham, niet inbegrepen), de oude Karaouïnemoskee (de eerste universiteit van Marokko) en de met tegelmozaïeken gedecoreerde fontein van Nejjarini zijn zeer de moeite waard. Fès met de ambachtslieden die werken in talloze kleine ateliers, de geheimzinnige, intieme straatjes, de sluiers, sierlijke minaretten en rijk gedecoreerde moskeeën... u waant zich hier een paar eeuwen terug in de tijd!

Vandaag beginnen we aan onze verkenning van Fes. We krijgen weer een nieuwe stadsgids. Deze geeft zeer duidelijke informatie. We bezoeken eerst het Koninklijk paleis. Deze lijken steeds mooier en grootser te worden. De deuren van dit paleis zijn imposant, maar ook het fraaie mozaïek, dat door onontwikkelde mensen is gemaakt.  Hierna wandelen we door de Mellah (Joodse wijk). Hier zeer herkenbare bouwstijl met balkonnetjes. De Marokkaanse bouwstijl is n.l. nogal naar binnen gekeerd. D.w.z.: muren zonder ramen. Deze zitten meestal aan de kant van de binnenplaats. In deze Joodse buurt, zitten de ramen en balkons aan de straatkant.
 
We stappen weer in de bus en gaan naar boven, een heuvel op die uitzicht biedt op de stad. Zie panorama foto, rechts. Hier is naast een grote begraafplaats, een aardefabriek. Deze zie je ook al van verre, vanwege de dikke, zwarte rookwolken die uit de schoorstenen komen. Dat komt omdat ze hun ovens stoken met olijfpitten. Hier in de buurt wordt ook de grijze klei gewonnen die wordt gebruikt. We zien hoe de tegels, potten, fonteinen en tajines worden gemaakt. Vooral het graveren maakt indruk. Uiteraard is alles handwerk. Ik was zelf nogal gecharmeerd van de fonteinen voor in de tuin. Zal wel prijzig geweest zijn en eerlijk gezegd past het ook niet echt in onze tuin, maar mooi was het zeker. Overigens vond ik dit bezoek zeer de moeite waard, waar de informatie en het ambacht, het won van de commercie.

We gaan weer in de bus, op weg naar de Medina. We wandelen door de drukke, gezellige straatjes, waar ook regelmatig zwaar beladen ezels door moeten. Dat is de enige manier om de winkeltjes te bevoorraden. We bezoeken een Koranschool met een mooie binnenplaats We krijgen ook uitleg, over hoe het Arabische schrift in elkaar steekt. Grappig dat er iemand uit ons gezelschap was die Greta heette, hetgeen in het Arabisch betekende: "ik heb lekker gepoept"...
Na nog een stukje gewandeld te hebben, is het tijd voor een koffie/mintthee pauze. Na de pauze, begint het meest overrompelende deel van de dag, of zelfs hele tocht: de verdere wandeling door de Mediana, die hier uit 4900(!!) straatjes bestaat. Er zit ook geen enkele logica in. Ze zijn kronkelig en zeer smal.  Ook hier moeten dan ook nog die bepakte ezels doorheen. We hebben nu  zelfs een 3e gids erbij gekregen, die de groep mede bij elkaar moet helpen houden. ook telkens even stoppen om op elkaar te wachten. Verdwalen lijkt hier simpel en ook een ramp. Uiteraard is dit een Eldorado voor zakkenrollers en ja......iemand van onze groep is hier inderdaad zijn dure digitale camera kwijt geraakt. Compleet met 600 gemaakte foto's en was ook een cadeau van zijn kinderen voor hun 40 jarig huwelijk. Enorm balen dus en we werden allemaal weer op scherp gezet. Rugzakken worden hier, borstzakken.

Verder is het gewoon niet uit te leggen wat je hier ziet, ruikt en beleefd. Dit is echt een andere wereld. Dit moet je gewoon ondergaan. Een belevenis die ik niet snel zal vergeten. Enne...wees niet verbaast als je hier een afgehakte kamelenkop bij de slager buiten aan de muur ziet hangen...(zie foto's).
Nu kwamen wij bij een min-of-meer gewone deur in een van die straatjes, waar wij naar binnen gingen. Dit bleek ons lunch restaurant te zijn. Zag er zeer fraai en authentiek Marokkaans uit. We kregen ook mintthee geserveerd als de bekende "high-thee" (hoge straal uit theeketel in glaasjes). De man van de thee, was in fraai tenue gestoken en had zijn eigen "afdelinkje" ergens op de grond. We eten er verder diverse hapjes en ook een plaatselijke specialiteit: Pastilla. Dat was een soort hartige taart met kipvulling, diverse kruiden en wat onbekends en er zat ook kaneel op. Ik vond het dermate lekker, dat ik later ergens een kaart met het recept heb gekocht en weer ergens anders, de benodigde kruiden. Moet ik dus thuis nog maar eens uitproberen.

Na de lunch, vervolgen wij onze wandeling door de schier eindeloze Medina. Nu volgt er weer een ander hoogtepunt: de bekende leerlooierijen van Fes. We ruiken het al van een afstand. Deze zijn te zien, vanaf een onverwacht punt: we worden een leerwinkeltje in gedirigeerd en na wat trappen op gegaan te zijn, komen wij in 2 bovenkamers met balkons. Vanaf deze balkons hebben wij een vrij uitzicht op een onwerkelijk tafereel. We zien beneden ons een aaneengesloten serie stenen kuipen, waarin mannen staan te trappen in een smerige substantie. Af en toe halen zij een huid daaruit omhoog om het er vervolgens weer in te stoppen. Die kuipen zijn er in verschillende kleuren. Tot voor kort, gebruikte men o.a. urine voor dit doel. Nu kennelijk een chemisch middel. Ik heb ze ook met diverse zakken in de weer gezien. Of dat een verbetering voor hen is, betwijfel. Wel is het zo, dat dit tot de beter betaalde jobs in de stad behoort, maar toch...De stank was behoorlijk. Je kunt een takje mint krijgen om tegen je neus te houden.
Hier veel foto's gemaakt. Was ook weer een van die dingen die ik niet snel zal vergeten.

Weer tijd om naar het Hotel te gaan. De avond hiervoor, hadden we een "gewone" maaltijd in een "gewone" eetzaal van het Hotel. Nu echter gaan we naar de Marokkaanse zaal voor een Marokkaanse maaltijd. Het was in buffetvorm en dit buffet was fraai opgemaakt. Er was ook een Marokkaanse muzikant actief. Uiteraard alles weer even op foto vastgelegd.
Dit was dan het einde van een zeer indrukwekkende dag in Fes.

Dag 8:

Dwars door de cederwouden van het Midden-Atlasgebergte rijden we naar Midelt. Na een stop in dit voormalige mijnwerkersstadje rijden we door Erfoud, gelegen in de Sahara en één van de grootste oases van Marokko.

Om 6.00u worden we gewekt, dus we vertrekken om 7.30 uur. Vandaag een lange rit van meer dan 300km. We gaan nu het gebied van de Koningssteden verlaten en gaan via het Atlas gebergte, naar het zuiden. De rest van de vakantie staat meer in het teken van "natuur".
We gaan al snel het gebergte in en komen door mooie bossen met cederbomen en kurkeiken. De 1e stop is in Ifrane, dat in de winter bekend is als wintersport oord. Het lijkt hier wel wat op Zwitserland, v.w.b. de architectuur. Tegenover het restaurant, staat een standbeeld van een leeuw, omdat hier in 1922 de laatste Berber- of Atlasleeuw is neergeschoten door de Fransen.
We rijden weer door en hebben de lunchstop in Midelt, een voormalig mijnwerkersstadje. Het restaurant is ingericht als een (luxe)berbertent. Erg kitscherig. We eten een smakelijke Berber omelet. We gaan weer verder en zien zowaar onderweg ook een groepje apen (Makaken). Deze leven hier in het wild. Het zijn dezelfde soort apen als op de rots van Gibraltar.
Onderweg ook nog een foto, c.q. rookstop bij de Baabal tunnel in de Zizz vallei.

Om 17.30 uur zit de rit er op en komen we aan bij Hotel El Ati in Erfoud. Dit is ook weer een fraai hotel met een wel heel fraai zwembad. We gaan snel na het diner naar bed, daar ik om 3.30 uur gewekt zal worden voor de zonsopgang in de woestijn. Gon blijft slapen.

Naar boven

Dag 9: lees verder >>>>>

Verder kun je mij altijd een e-mail sturen voor aanvullende vragen.